سوالات مهم و حیاتی در مورد تعویض مفصل زانو

۱) سن مناسب برای جراحی مفصل زانو چه سنی است؟

در گذشته، واقعیت این بود که جراحی تعویض مفصل زانو در مواردی که فرد هنوز قادر به حرکت با زانوهای طبیعی بود، معمولاً توصیه نمی‌شد. اما با پیشرفت علم پزشکی و فهم بهتر در مورد آرتروز و تأثیر آن بر عملکرد زانو، نگرش‌ها تغییر کرده است.

اکنون می‌دانیم که در برخی موارد آرتروز، عملکرد زانو به طور تدریجی کاهش می‌یابد و درد زانو نیز تشدید می‌شود. این باعث می‌شود که فرد بیمار فعالیت‌های روزانه و ورزشی خود را محدود کند و به تدریج بیشتر کمردرد و مشکلات مربوط به عدم فعالیت تجربه کند. در این موارد، جراحی تعویض مفصل زانو ممکن است به عنوان یک راه حل در نظر گرفته شود.

هدف اصلی از جراحی تعویض مفصل زانو بهبود عملکرد زانو و کاهش درد است. با جایگزینی سطوح تخریب شده زانو با پروتز زانو، فرد بیمار قادر به انجام فعالیت‌های روزمره و ورزشی خواهد بود و درد کمتری تجربه خواهد کرد.

پیشرفت تکنیکهای جراحی ، تکامل مهندسی ساخت پروتزها و پیشرفته تر شدن تکنیکهای باز توانی باعث شده که دیگر محدودیت سنی برای این عمل جراحی مطرح نباشد و بر اساس ماهیت بیماری و شدت آن تصمیم به تعویض یا عدم تعویض مفصل زانو گرفته میشود. توصیه شده در افراد جوان زیر ۶۰ سال تا جای ممکن از روشهای جایگزین استفاده گردد که البته مطلق نیست و موارد بسیاری از بیماران در سنین پایین تر تحت جراحی قرار میگیرند. در افراد بالای ۶۰ سال محدودیت نداشته و تازمانیکه فردی از سلامت نسبی جسمانی و روانی بهره مند باشد میتواند تحت جراحی تعویض مفصل زانو قرار بگیرد که بر اساس صلاحدید جراح ارتوپد خواهد بود.

 ۲) آیا مشکلات طبی در افراد پیر ممنوعیت برای تعویض مفصل زانو است؟

باید توجه داشت که هیچ عمل جراحی نمیتواند فاقد خطر باشد و این خطرات در سنین بالا تر و نیز مشکلات طبی طبیعتا افزایش میابد ، ولی به هر حال عمل جراحی تعویض زانو برای سنین بالا بوده و در افراد جوان اصولا نادر است و در صورتیکه آمادگیهای قبل از عمل به صورت صحیح صورت بگیرد و عمل جراحی توسط ارتوپد ماهر انجام گردد حتی در بیماران بالای ۸۰ سال و با سابقه بیماریهای قلبی، ریوی و یا دیابت هم قابل انجام وکاملا موفق است

۳) آیا چاقی برای تعویض مفصل زانو ممنوعیت است؟

وزن بالا علاوه براینکه باعث تخریب مفصل میگردد به همان صورت نیز بر روی مفصل مصنوعی ااثر مخرب دارد ، به علاوه افراد چاق داری بیماریهایی از قبیل فشار خون یا دیابت هم هستند که این خود خطر آفرین است ، اما از طرفی نیز شخصی که دارای آرتروز زانو است به علت عدم توانایی راه رفتن وفعالیت نمیتواند براحتی وزن خود را پایین بیاورد ، لذا انتخاب بیمار باید با سبک وسنگین کردن کلیه شرایط و در نظر گرفتن انگیزه بیمار برای لاغری بعد از عمل صورت پذیرد و چاقی های متوسط هرگز ممنوعیتی برای تعویض مفصل زانو نیستند.

۴) تفاوت تعویض کشکک زانو با تعویض مفصل زانو چیست؟

تعویض کشکک زانو واژهای است که به غلط در بین افراد عادی جامعه مصطلح شده و در واقع همان تعویض کامل مفصل زانو است

۷) در صورتیکه عمر پروتز مفصل زانو پایان بیابد چه چاره ای وجود دارد؟

در شرایط ایده آل ۱۵ سال عمر مفید پروتزهای زانو است که حتی در بعضی از بیماران تا ۲۰ سال هم دیده شده ولی در صورت عدم رعایت محدودیتهای لازم توسط بیمار ، بیماریهای زمینه ای ، شکستگیهای اطراف مفصلی ، کار گذاری غیر دقیق پروتز ، عدم استفاده از پروتزهای با استانداردهای بالای دنیا عمر تعویض مفصل کاهش میابد.

در هر حال درصورتیکه عمر پروتز به هر دلیلی پایان یافته باشد مجددا تحت عمل جراحی قرار گرفته و با پروتز دیگری جایگزین میگردد ، که این عمل مجدد به مراتب از لحاظ تکنیکی سخت تر میباشد و تنها عده معدودی از جراحان زانو قادر به انجام آن هستند، ولی در صورت موفق بودن، شخص معمولا به زندگی عادی خود باز میگردد، امروزه با توجه به تعداد بالای این عمل در دنیا و کاهش سن کارگذاری آن در بعضی موارد ، افرادی وجود دارند که حتی سومین پروتز جایگزین شده در زانو ی خود را دارا هستند.

۸)تعویض مفصل زانو چه محدودیتهایی برای فرد ایجاد خواهد کرد؟

با توجه به اینکه اصولا تعویض مفصل زانودر افرادی انجام میشود که به علت تخریب زانو دچار درد بوده اند و شدیدا سطح فعالیت خود را کاهش داده بوده اند، بعد از پایان دوره بازتوانی جراحی، بیماران به سطح بسیار بالاتری از قبل خود خواهند رسید ،البته این توقع که زانوی یک فرد بالای ۶۰  سال مثل دوران جوانی وی باشد کاملا غیر معقول خواهد بود اما عموم بیماران بعد از جراحیهای موفق به قدری رضایت دارند که خیلی زود برای جراحی روی زانوی دوم خود مراجعه میکنند. اصولا بعد از تعویض زانو افراد باید از فعالیتهای که زانو بالای ۱۰۰ درجه نیاز به خم شدن دارد پرهیز کنند بنابراین موظفند که برای بهداشت فردی از توالتهای فرنگی استفاده کنند ، بجای نشستن بر روی زمین بر روی صندلی بنشینند ، نماز و عبادات خود را به صورت نشسته بر روی صندلی انجام دهند. با نگاهی دقیق به کلیه این موارد متوجه میشویم که بیمار اصولا قبل از جراحی نیز به علت درد شدید زانو این فعالیتها را به صورت های ذکر شده انجام میداده و اینها برای وی به عنوان محدودیت مطرح نیستند و بر عکس بعد از عمل این روند عادی در زندگی خود را بدون تحمل درد دنبال مینماید.

۹)بعد از تعویض مفصل زانو چه فعالیتهای ورزشی مجاز هستند؟

اصولا بعد از تعویض زانو ورزش کردن نه تنها مجاز بلکه ضروری است ، چراکه فرد باید به دقت مواظب افزایش وزن خود باشدو به علاوه ضعیف شدن عضلات خود یکی از موارد کوتاه شدن عمر پروتزهاست. عموما بعد از تعویض زانو کلیه ورزشهای Low Impact مانند دوچرخه سواری ، شنا ، اسب سواری ، یوگا(فارق از حرکاتی که نیاز به خمش زانو بالای ۱۰۰ درجه دارند)،پیلاتس ، پیاده روی قدرتی(Power Walking) ، گلف ، تای چی و تمرینات بدنسازی با وزنه سبک و کاملا توصیه میگردد، ورزشهای intermediate مانند کوه نوردی ، بدنسازی با وزنه های متوسط .. فقط در صورتی که شخص وزن بالایی نداشته و از قبل ورزشکاراین رشته ها  بوده باشد مجاز است و در نهایت ورزشهای High Impact مثل دویدن، طناب زدن، وزنه برداری ، کشتی ، ورزشهای رزمی مبارزه ای .. ممنوع میباشند.

۱۰)تعویض مفصل زانودر چه افرادی ممنوع است؟

تعویض مفصل زانو در این افراد توصیه نمیگردد: سابقه عفونت مفصل زانو در کمتر از یکسال گذشته ، سابقه عفونت در سایر مفاصل در کمتر از یکسال گذشته،کسانی که سالها راه نرفته اند و با ویلچر جابجا شده اند،بیماریهای نورولوژیک که با ضعف شدید عضلات اندام تحتانی همراه هستند، دیابتهای شدید و کنترل نشده ، چاقیهای خیلی شدید ، بیماران شدیدا ناتوان از لحاظ جسمی و دارای بیماریهای همراه متعدد، عدم تعادل روانی، عدم پشتیبانی خانوادگی ،افرادیکه تصور غیر واقعی و اعجاب انگیز از نتیجه عمل دارند .

۱۱) چه پزشکانی میتوانند عمل تعویض مفصل زانو را صورت دهند؟

کلیه جراحان استخوان و مفاصل ( جراح ارتوپد) که در زمینه تعویض مفصل زانو تجربه کسب کرده باشند میتوانند این عمل جراحی را صورت دهند.